Decyzja prezydenta Ukrainy Wołodymyra Zełenskiego o nadaniu jednej z ukraińskich jednostek wojskowych imienia „Bohaterów UPA” wywołała w Polsce zrozumiałe oburzenie. Nie chodzi tu o spór symboliczny ani o chwilową emocję polityczną. Chodzi o pamięć o polskich ofiarach, o godność Państwa Polskiego i o granice, których w relacjach międzynarodowych przekraczać nie wolno.
Zgodnie z dekretem prezydenta Ukrainy nr 440/2026 z 26 maja 2026 roku Samodzielnemu Centrum Operacji Specjalnych „Północ” Sił Operacji Specjalnych Sił Zbrojnych Ukrainy nadano honorową nazwę „imienia Bohaterów UPA”. Decyzję uzasadniono między innymi „przywróceniem historycznych tradycji narodowego wojska” oraz zasługami jednostki w obronie integralności terytorialnej Ukrainy.
Dla wielu Polaków jest to decyzja głęboko bolesna i nie do zaakceptowania. Ukraińska Powstańcza Armia nie jest w polskiej pamięci historycznej neutralnym symbolem walki narodowowyzwoleńczej. Jest formacją kojarzoną z ludobójstwem dokonanym na ludności polskiej na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej. Tysiące niewinnych osób — kobiet, dzieci, osób starszych, całych rodzin — zostało bestialsko zamordowanych tylko dlatego, że byli Polakami.
Dlatego określenie „Bohaterowie UPA” użyte w oficjalnym akcie państwowym Ukrainy nie może pozostać bez reakcji ze strony Państwa Polskiego.
Order Orła Białego to nie dyplomatyczny upominek!
Wołodymyr Zełenski został odznaczony Orderem Orła Białego 5 kwietnia 2023 roku przez ówczesnego Prezydenta RP Andrzeja Dudę. Order Orła Białego jest najwyższym odznaczeniem Rzeczypospolitej Polskiej i powinien być zarezerwowany dla osób, których postawa, zasługi i symboliczne znaczenie są zgodne z dobrem, godnością i interesem Państwa Polskiego.
Nie jest to zwykłe odznaczenie protokolarne. Nie jest to gest kurtuazyjny bez konsekwencji. Order Orła Białego stanowi najwyższy wyraz uznania ze strony Rzeczypospolitej. Jego posiadanie przez osobę, która jako głowa obcego państwa honoruje formację odpowiedzialną za zbrodnie na Polakach, budzi poważne pytania o granice polskiej cierpliwości i godności.
Nie można jednocześnie mówić o partnerstwie z Polską i gloryfikować symboli, które dla Polaków oznaczają śmierć, cierpienie, wypędzenie i niewyobrażalną traumę historyczną.
Prezydent Karol Nawrocki zapowiada działania.
Prezydent RP Karol Nawrocki zapowiedział, że podczas posiedzenia Kapituły Orderu Orła Białego, zaplanowanego na 8 czerwca 2026 roku, zaproponuje, aby jednym z punktów obrad było odebranie Wołodymyrowi Zełenskiemu Orderu Orła Białego. Jak podają media, ostateczna decyzja w sprawie pozbawienia orderu należy do Prezydenta RP, natomiast Kapituła Orderu pełni w tym zakresie rolę opiniującą.
To bardzo ważny sygnał. Państwo Polskie ma prawo i obowiązek reagować, gdy najwyższe polskie odznaczenie pozostaje w rękach osoby podejmującej decyzje rażąco sprzeczne z polską pamięcią historyczną.
Podstawę prawną takich działań stanowi art. 36 ustawy z dnia 16 października 1992 roku o orderach i odznaczeniach. Przepis ten przewiduje możliwość pozbawienia orderu lub odznaczenia, jeżeli odznaczony dopuścił się czynu, wskutek którego stał się niegodny orderu albo odznaczenia. Decyzję w tej sprawie podejmuje Prezydent RP.
Nie przeciwko narodowi ukraińskiemu, lecz przeciwko zakłamywaniu historii!
Trzeba jasno podkreślić: sprzeciw wobec gloryfikacji UPA nie jest sprzeciwem wobec narodu ukraińskiego. Nie jest też negowaniem prawa Ukrainy do obrony przed rosyjską agresją.
To sprzeciw wobec relatywizowania zbrodni. To sprzeciw wobec stawiania w roli bohaterów formacji, które dla setek tysięcy polskich rodzin pozostają symbolem terroru, mordów i nienawiści etnicznej. To sprzeciw wobec polityki historycznej, która odwraca znaczenia i próbuje przykryć cierpienie ofiar narracją o „bohaterstwie”.
Pojednanie polsko-ukraińskie może być budowane wyłącznie na prawdzie. Nie na przemilczeniu. Nie na szantażu emocjonalnym. Nie na założeniu, że Polska ma milczeć, bo sytuacja geopolityczna wymaga od nas zapomnienia o własnych ofiarach.
Naród, który nie potrafi bronić pamięci o swoich pomordowanych, traci moralne prawo do mówienia o własnej suwerenności.
Fundacja Twoje VETO wysłała pismo do Prezydenta RP.
Fundacja Twoje VETO skierowała już do Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej pismo z apelem o rozpoczęcie procedury pozbawienia Wołodymyra Zełenskiego Orderu Orła Białego.
W naszym stanowisku wskazaliśmy, że decyzja o nadaniu ukraińskiej jednostce wojskowej imienia „Bohaterów UPA” stanowi akt głęboko sprzeczny z polską pamięcią historyczną oraz z szacunkiem należnym ofiarom ludobójstwa dokonanego na obywatelach II Rzeczypospolitej.
Zaapelowaliśmy o formalne skierowanie sprawy pod obrady Kapituły Orderu Orła Białego, zasięgnięcie opinii Kapituły oraz rozważenie dalszych działań przewidzianych w ustawie o orderach i odznaczeniach.
Order Orła Białego nie może być symbolem oderwanym od polskiej racji stanu. Jeżeli najwyższe odznaczenie Rzeczypospolitej ma zachować swoją rangę, musi wiązać się nie tylko z zasługami, ale również z elementarną godnością i szacunkiem wobec Polski.
Poniżej pismo, które wysłaliśmy jako Fundacja:
Dołącz do akcji społecznej #OdebraćOrderZełeńskiemu!
Zachęcamy wszystkich Polaków do włączenia się w akcję społeczną #OdebraćOrderZełeńskiemu.
Akcja polega na tym, aby każdy obywatel, któremu bliska jest pamięć o ofiarach UPA, wsparł Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej i zachęcił go do wszczęcia procedury odebrania Wołodymyrowi Zełenskiemu Orderu Orła Białego.
Jest to szczególnie ważne teraz, ponieważ Kapituła Orderu Orła Białego ma zebrać się 8 czerwca 2026 roku. To moment, w którym głos społeczny powinien być mocny, jednoznaczny i słyszalny.
Fundacja Twoje VETO już takie pismo wysłała. Teraz zachęcamy innych: organizacje społeczne, środowiska patriotyczne, rodziny kresowe, obywateli i wszystkich ludzi dobrej woli — nie milczcie.
Pamięć o pomordowanych Polakach nie jest sprawą drugorzędną. Godność najwyższego polskiego orderu nie jest sprawą techniczną. A prawda historyczna nie może być ceną za polityczną wygodę.
Dołącz do akcji: #OdebraćOrderZełeńskiemu. Pobierz wzór pisma, uzupełnij swoje dane i prześlij do Prezydenta RP Karola Nawrockiego:
✍ Autor tekstu: Adam Kania.
ℹ️ Jeśli uważasz, że to, co robimy, ma sens, możesz wspierać codzienne działania Fundacji Twoje VETO na kilka sposobów — szczegóły w menu WSPARCIE.
