Lody za czerwony pasek stały się przedmiotem ogólnopolskiej dyskusji o nagradzaniu dzieci za wyniki w nauce. Czy symboliczne wyróżnienie uczniów ze świadectwem z czerwonym paskiem rzeczywiście może być uznane za nierówne traktowanie? A może coraz częściej mylimy równe szanse z koniecznością przyznawania wszystkim identycznych nagród?

Lody za czerwony pasek – skąd wziął się spór?

Przez około 25 lat Lodziarnia Pod Dębem w Pszczynie organizowała akcję, w ramach której uczniowie ze świadectwem z czerwonym paskiem otrzymywali darmowe lody.

Był to symboliczny gest docenienia dzieci, które osiągnęły bardzo dobre wyniki w nauce. W dniu zakończenia roku szkolnego z akcji korzystało nawet kilkuset uczniów.

Rzeczniczka Praw Dziecka Monika Horna-Cieślak zwróciła się jednak do właścicieli lodziarni z apelem o rozważenie innych form nagradzania dzieci. Wskazała, że uzależnianie nagrody od ocen może powodować presję i poczucie wykluczenia wśród uczniów, którzy z różnych powodów nie uzyskali wysokiej średniej.

Pismo nie było formalnym zakazem ani decyzją administracyjną. Miało charakter apelu i rekomendacji. Właścicielka lodziarni postanowiła jednak zrezygnować z dotychczasowej akcji.

Czy wyróżnienie za dobre wyniki to dyskryminacja?

Nie zgadzam się z twierdzeniem, że nagradzanie dzieci za bardzo dobre wyniki w nauce samo w sobie stanowi dyskryminację.

Każde dziecko ma taką samą wartość jako człowiek. Nie oznacza to jednak, że za różne wyniki, wysiłek i osiągnięcia wszyscy muszą otrzymywać identyczne nagrody.

Darmowy lód nie był oceną wartości dziecka. Nie odbierał również niczego pozostałym uczniom. Był symbolicznym wyróżnieniem osób, które spełniły wcześniej określone kryterium.

Docenienie jednego osiągnięcia nie oznacza automatycznie poniżenia wszystkich pozostałych.

Oceny nie określają wartości dziecka

Szkoła wystawia uczniom oceny. Pokazuje w ten sposób, które zadanie zostało wykonane prawidłowo, a które wymaga poprawy. Uczy systematyczności, odpowiedzialności i przestrzegania ustalonych zasad.

Ocena nie określa wartości dziecka jako człowieka. Jest informacją o jego wiedzy, przygotowaniu i wyniku wykonanej pracy w konkretnym momencie.

Oczywiście stopnie nie pokazują wszystkiego. Nie uwzględniają każdego talentu, sytuacji rodzinnej, stanu zdrowia ani indywidualnych trudności ucznia. Nie zawsze pokazują również ogromny postęp, jaki dziecko mogło osiągnąć w ciągu roku.

Nie oznacza to jednak, że należy całkowicie zrezygnować z oceniania i wyróżniania dobrych wyników.

Dlaczego w sporcie i konkursach przyznajemy medale?

Podobne zasady obowiązują w innych dziedzinach życia.

W konkursie recytatorskim nagrody otrzymują najlepsi uczestnicy. W zawodach pływackich medal zdobywa zawodnik, który uzyskał najlepszy czas. W turnieju szachowym wygrywa osoba, która najlepiej rozegrała partie.

W meczu piłkarskim zwycięża drużyna, która strzeliła więcej bramek. Dzieci, które nie zajęły pierwszego miejsca, nie stają się przez to gorsze ani mniej wartościowe.

Po prostu tym razem nie wygrały danych zawodów. Mogą jednak dalej trenować, rozwijać swoje umiejętności i próbować ponownie.

Nagroda ma znaczenie właśnie dlatego, że wiąże się z określonym osiągnięciem.

Nagradzajmy różne talenty zamiast likwidować wyróżnienia

Świadectwo z czerwonym paskiem nie powinno być jedynym powodem do dumy. Warto doceniać również osiągnięcia sportowe, artystyczne, społeczne i naukowe.

Można nagradzać uczniów za wytrwałość, koleżeńskość, zaangażowanie w życie szkoły, pomoc innym oraz największy indywidualny postęp.

Dziecko, które poprawiło swoje wyniki mimo choroby, problemów rodzinnych lub trudności w nauce, również zasługuje na uznanie.

Rozwiązaniem nie powinno być jednak odbieranie nagród uczniom osiągającym bardzo dobre wyniki. Znacznie lepiej rozszerzyć katalog wyróżnień, aby każde dziecko mogło zostać docenione za swoje rzeczywiste starania i talenty.

Czy wszystkim należy rozdawać złote medale?

Puentą pozostaje proste pytanie: czy podczas zawodów recytatorskich, pływackich, szachowych i piłkarskich również mamy wszystkim dzieciom rozdawać złote medale?

Jeżeli każde miejsce będzie pierwsze, każda ocena jednakowa, a każda nagroda przyznawana bez względu na wynik, nagrody przestaną cokolwiek znaczyć.

Równe traktowanie oznacza równe zasady, równe szanse i szacunek dla każdego dziecka. Nie oznacza jednak przyznawania identycznych nagród za różne wyniki i osiągnięcia.

Wspierajmy wszystkie dzieci i pomagajmy im odkrywać własne możliwości. Jednocześnie nie bójmy się doceniać pracowitości, wytrwałości i sukcesów.

✍ Autorka tekstu: Katarzyna Dutka.

ℹ Jeśli uważasz, że to, co robimy, ma sens, możesz wspierać codzienne działania Fundacji Twoje VETO na kilka sposobów – szczegóły dotyczące wsparcia znajdziesz na stronie Fundacji.