Jastrzębska Spółka Węglowa (JSW) realizuje program naprawczy zakładający znaczące ograniczenie zatrudnienia. W 2026 roku liczba pracowników ma zmniejszyć się o 4248 osób. Jednocześnie specjalistyczne kontrakty w kopalniach JSW zdobywa firma należąca do holdingu Coal Energy, historycznie związanego z ukraińskim górnictwem. Sytuacja rodzi pytania o przyszłość polskich górników, zasadność korzystania z zewnętrznych wykonawców oraz odpowiedzialność państwa za krajowy przemysł.
JSW ogranicza zatrudnienie. Ponad 4200 pracowników ma odejść
Jastrzębska Spółka Węglowa, jeden z najważniejszych producentów węgla koksowego w Europie, przechodzi poważną restrukturyzację.
28 września 2026 roku spółka poinformowała o przyjęciu Programu Naprawczego na lata 2026–2035. Jego głównym celem jest poprawa płynności finansowej, ograniczenie kosztów oraz zwiększenie efektywności działalności.
Jednym z najistotniejszych elementów programu jest zmniejszenie zatrudnienia o 4248 osób w 2026 roku.
Według informacji przedstawionych przez zarząd JSW zatrudnienie, które pod koniec marca 2026 roku wynosiło 20 135 osób, ma spaść do poziomu poniżej 16 tysięcy pracowników.
Odejścia mają następować między innymi poprzez:
- jednorazowe odprawy pieniężne,
- urlopy górnicze,
- urlopy dla pracowników zakładów przeróbki mechanicznej węgla.
Warto jednak zaznaczyć, że nie wszystkie 4248 osoby zostaną zwolnione w trybie przymusowym. Program obejmuje również instrumenty osłonowe, które umożliwiają uprawnionym pracownikom odejście na określonych warunkach.
Nie zmienia to jednak faktu, że polskie górnictwo traci tysiące doświadczonych pracowników, a przyszłość wielu śląskich rodzin staje się niepewna.
Ponadto ograniczenie zatrudnienia może mieć konsekwencje nie tylko dla samych kopalń, lecz także dla lokalnych przedsiębiorstw i całego regionu.
Coal Energy zdobywa kontrakty w kopalniach JSW
W czasie gdy JSW realizuje program ograniczania zatrudnienia, na polskim rynku usług górniczych rozwija działalność Coal Energy.
To holding zarejestrowany w Luksemburgu, historycznie związany z działalnością wydobywczą na Ukrainie, w tym w Donbasie.
Za pośrednictwem polskiej spółki zależnej Advanced Industrial Technologies przedsiębiorstwo realizuje specjalistyczne prace dla Jastrzębskiej Spółki Węglowej.
Co istotne, kontrakty zostały zawarte w okresie wdrażania programu naprawczego, którego jednym z założeń jest ograniczenie kosztów działalności JSW.
Pierwszy kontrakt – kopalnia Knurów-Szczygłowice
We wrześniu 2026 roku Advanced Industrial Technologies zawarła kontrakt dotyczący demontażu i montażu sekcji obudowy zmechanizowanej w kopalni Knurów-Szczygłowice, w ruchu Szczygłowice.
Są to specjalistyczne prace związane z funkcjonowaniem infrastruktury podziemnej kopalni.
Jednocześnie realizacja takich zadań wymaga odpowiedniego doświadczenia, kwalifikacji oraz znajomości warunków pracy pod ziemią.
Drugi kontrakt – kopalnia Borynia-Zofiówka
Kolejną umowę zawarto 5 października 2026 roku. Tym razem dotyczyła ona pilnej odbudowy i wzmocnienia wyrobisk górniczych w kopalni Borynia-Zofiówka, w ruchu Zofiówka.
Kontrakt został zawarty w trybie awaryjnym.
Ponadto Coal Energy wskazuje, że restrukturyzacja JSW oraz zapotrzebowanie na usługi firm zewnętrznych stwarzają możliwości dalszego rozwoju działalności na polskim rynku.
Właśnie ta zależność budzi największe wątpliwości: dlaczego spółka ograniczająca zatrudnienie jednocześnie korzysta z usług zewnętrznych wykonawców?
Czy polscy górnicy mogliby wykonywać zlecane prace?
Samo korzystanie przez kopalnie z usług wyspecjalizowanych przedsiębiorstw nie jest niczym nadzwyczajnym. Górnictwo od lat współpracuje z podmiotami zewnętrznymi przy realizacji określonych prac technicznych, remontowych i inwestycyjnych.
Kluczowe jest jednak pytanie o ekonomiczne i społeczne uzasadnienie takich decyzji w sytuacji ograniczania zatrudnienia.
Przede wszystkim należy ustalić, czy zarząd JSW przeanalizował możliwość wykonania tych robót przez własnych pracowników.
Równie istotne pozostaje odpowiednie wykorzystanie doświadczenia i kwalifikacji polskich górników. Ponadto warto sprawdzić, czy zlecanie prac na zewnątrz rzeczywiście przynosi oszczędności.
W związku z tym konieczne jest porównanie pełnych kosztów zawartych kontraktów z kosztami realizacji podobnych zadań przez własne załogi.
Na te pytania opinia publiczna powinna otrzymać konkretne odpowiedzi.
Należy jednocześnie podkreślić, że potwierdzenie dwóch kontraktów Coal Energy nie jest dowodem na bezpośrednie zastąpienie 4248 pracowników JSW przez pracowników tej firmy.
Dotychczas nie przedstawiono również danych pozwalających jednoznacznie stwierdzić, że prace objęte kontraktami mogły zostać wykonane przez osoby odchodzące z JSW.
Dlatego tak ważna jest przejrzystość dotycząca kosztów, zakresu powierzanych zadań oraz zasad wyboru wykonawców.
Polski przemysł i miejsca pracy powinny być priorytetem rządu
Restrukturyzacja Jastrzębskiej Spółki Węglowej nie jest wyłącznie wewnętrzną sprawą przedsiębiorstwa.
JSW ma bowiem strategiczne znaczenie dla polskiej gospodarki, regionu śląskiego oraz europejskiego przemysłu stalowego.
Węgiel koksowy wykorzystywany jest w produkcji stali, która pozostaje podstawowym surowcem dla budownictwa, infrastruktury, przemysłu maszynowego i wielu innych sektorów gospodarki.
Utrata kompetencji i wykwalifikowanej kadry górniczej może mieć zatem długofalowe konsekwencje dla krajowego przemysłu.
W tym kontekście powstaje również pytanie o działania rządu Donalda Tuska.
Przede wszystkim należy wyjaśnić, jakie rozwiązania przygotowano dla pracowników odchodzących z JSW.
Jednocześnie istotne jest przedstawienie konkretnych działań państwa na rzecz ochrony polskich kompetencji przemysłowych.
Ponadto rząd powinien zaprezentować długoterminowy plan utrzymania potencjału wydobywczego i technologicznego Śląska.
Nie mniej ważne pozostaje uwzględnienie interesów polskich pracowników oraz krajowych przedsiębiorstw świadczących usługi na rzecz górnictwa.
Polska powinna pozostawać otwarta na współpracę gospodarczą z zagranicznymi partnerami. Nie może to jednak oznaczać pomijania interesów własnego przemysłu i pracowników.
Ochrona miejsc pracy nie polega na dyskryminowaniu zagranicznych firm. Przeciwnie, powinna opierać się na odpowiedzialnej polityce przemysłowej, uczciwej konkurencji i racjonalnym gospodarowaniu zasobami.
Górnik to nie tylko etat w tabeli
W debacie o restrukturyzacji kopalń często dominują liczby: koszty wynagrodzeń, wydajność, zadłużenie, rentowność oraz prognozy produkcji.
Jednak za tymi wskaźnikami stoją konkretni ludzie, których przyszłość zależy od podejmowanych decyzji.
Każde zlikwidowane miejsce pracy to potencjalny problem całej rodziny, lokalnych przedsiębiorców oraz społeczności, której gospodarka od pokoleń związana jest z górnictwem.
Co więcej, Śląsk przez dziesięciolecia stanowił jeden z fundamentów rozwoju polskiej gospodarki.
To właśnie tutaj kolejne pokolenia górników wykonywały ciężką i niebezpieczną pracę, zapewniając surowce dla przemysłu oraz bezpieczeństwa energetycznego kraju.
Dziś ci sami pracownicy mają prawo oczekiwać odpowiedzialnych decyzji, przejrzystości i szacunku dla swojego doświadczenia.
Dlatego nie można traktować ich wyłącznie jako pozycji kosztowej w planie restrukturyzacyjnym.
Należy również pamiętać, że skutki ograniczania zatrudnienia mogą wykraczać daleko poza same kopalnie. Dotyczą bowiem także lokalnego handlu, usług oraz przedsiębiorstw współpracujących z sektorem górniczym.
Pięć pytań do zarządu JSW i rządu Donalda Tuska
W związku z realizowanym programem naprawczym oraz przyznawaniem kontraktów podmiotom zewnętrznym zasadne jest publiczne wyjaśnienie następujących kwestii.
1. Jakie są wartości kontraktów zawartych z Advanced Industrial Technologies?
Opinia publiczna powinna znać skalę wydatków oraz ekonomiczne uzasadnienie powierzonych prac.
Ponadto istotne jest ustalenie, czy wybór zewnętrznego wykonawcy rzeczywiście oznacza niższe koszty dla JSW.
2. Czy przeanalizowano możliwość realizacji tych zadań przez własne załogi JSW?
Należy wyjaśnić, jakie względy techniczne, kadrowe lub finansowe przemawiały za wyborem wykonawcy zewnętrznego.
Jednocześnie warto ustalić, czy odpowiednio wykorzystano doświadczenie i kwalifikacje zatrudnionych pracowników.
3. Czy ograniczanie zatrudnienia doprowadzi do zwiększenia uzależnienia kopalń od podwykonawców?
Warto przedstawić prognozę kosztów usług zewnętrznych w kolejnych latach realizacji programu naprawczego.
Co więcej, konieczna jest ocena długoterminowych skutków takiego modelu organizacji pracy.
4. Jakie działania osłonowe przewidziano dla pracowników i ich rodzin?
Istotne są nie tylko odprawy, ale również realne możliwości przekwalifikowania oraz podjęcia stabilnego zatrudnienia.
Dlatego działania osłonowe powinny uwzględniać rzeczywistą sytuację na śląskim rynku pracy.
5. Jaką strategię dla polskiego górnictwa i przemysłu ma rząd?
Decyzje dotyczące przyszłości sektora powinny uwzględniać bezpieczeństwo gospodarcze, potencjał technologiczny oraz interes społeczności lokalnych.
Ponadto niezbędne jest przedstawienie długoterminowej wizji rozwoju przemysłu, która zapewni regionowi stabilność gospodarczą.
Polska musi dbać o swoich pracowników i swój przemysł
Sytuacja Jastrzębskiej Spółki Węglowej pokazuje, jak trudne konsekwencje społeczne może przynosić restrukturyzacja strategicznych przedsiębiorstw.
Z jednej strony konieczne jest przywrócenie stabilności finansowej spółki. Z drugiej jednak nie wolno zapominać o ludziach, którzy przez lata tworzyli jej wartość.
Jednocześnie należy podkreślić, że kontrakty zawierane z zagranicznymi grupami kapitałowymi nie muszą same w sobie oznaczać zagrożenia dla polskiego rynku pracy. Powinny jednak podlegać przejrzystej ocenie ekonomicznej, szczególnie wtedy, gdy równolegle ograniczana jest liczba zatrudnionych.
Dlatego polscy górnicy mają prawo wiedzieć, dlaczego ich miejsca pracy są ograniczane, jakie są rzeczywiste oszczędności oraz czy potencjał krajowych pracowników został właściwie wykorzystany.
W związku z tym rząd Donalda Tuska oraz zarząd JSW powinni przedstawić jasne odpowiedzi na te pytania.
Śląsk potrzebuje stabilnych miejsc pracy, silnego przemysłu i długoterminowej strategii rozwoju. Polscy górnicy zasługują na szacunek, bezpieczeństwo i uczciwe traktowanie.
Autor tekstu: Katarzyna Dutka.
Jeśli uważasz, że to, co robimy, ma sens, to możesz wspierać codzienne działania Fundacji Twoje VETO na kilka sposobów – szczegóły w menu WSPARCIE.
