Wpływ papieru termicznego na organizm człowieka.
Paragony fiskalne to nieodłączny element codziennych zakupów. Większość konsumentów nie zastanawia się jednak nad tym, z czego wykonany jest papier, na którym są drukowane. W przeciwieństwie do tradycyjnego papieru, paragony powstają najczęściej na papierze termicznym zawierającym specjalne związki chemiczne odpowiedzialne za pojawianie się nadruku pod wpływem ciepła. W ostatnich latach naukowcy zwrócili uwagę na potencjalne zagrożenia zdrowotne związane z tymi substancjami, szczególnie w przypadku częstego kontaktu z paragonami.
Czym jest papier termiczny?
Papier termiczny stosowany do drukowania paragonów pokryty jest warstwą chemiczną reagującą na wysoką temperaturę. Dzięki temu drukarki fiskalne nie wymagają tuszu ani tonera. W skład tej warstwy przez wiele lat wchodził bisfenol A (BPA), a obecnie często stosowany jest jego zamiennik – bisfenol S (BPS).
Substancje te należą do grupy związków chemicznych określanych jako zaburzacze hormonalne, które potencjalnie mogą wpływać na funkcjonowanie układu hormonalnego człowieka.
Jak BPA i BPS dostają się do organizmu?
Bisfenole mogą przenikać do organizmu poprzez kontakt ze skórą. Wystarczy dotknięcie powierzchni paragonu, aby niewielkie ilości substancji zostały przeniesione na dłonie. Następnie mogą zostać przypadkowo spożyte podczas jedzenia, picia lub dotykania twarzy.
Badania wskazują, że wchłanianie przez skórę jest szczególnie intensywne w przypadku:
- częstego kontaktu z paragonami,
- wilgotnych lub spoconych dłoni,
- stosowania kremów i kosmetyków zwiększających przepuszczalność skóry,
- pracy zawodowej związanej z obsługą kas fiskalnych.
Największą grupę narażoną stanowią kasjerzy, sprzedawcy oraz pracownicy handlu mający kontakt z setkami paragonów każdego dnia.
Wpływ na układ hormonalny
Najpoważniejsze obawy dotyczą zdolności BPA do naśladowania działania estrogenów. Nawet niewielkie dawki mogą potencjalnie zaburzać naturalną równowagę hormonalną organizmu.
Naukowcy analizowali wpływ bisfenoli na:
- funkcjonowanie tarczycy,
- gospodarkę hormonalną kobiet i mężczyzn,
- rozwój płodu podczas ciąży,
- proces dojrzewania,
- płodność.
Choć pojedynczy kontakt z paragonem nie powoduje zauważalnych skutków zdrowotnych, długotrwała i regularna ekspozycja może zwiększać takie ryzyko.
Możliwe skutki zdrowotne
Badania wskazują na możliwy związek między wysoką ekspozycją na bisfenole a:
- Zaburzeniami płodności
BPA może wpływać na jakość komórek rozrodczych oraz gospodarkę hormonalną odpowiedzialną za procesy reprodukcyjne. U mężczyzn obserwowano zależność między ekspozycją na BPA a obniżeniem jakości nasienia.
- Problemami metabolicznymi
Niektóre badania sugerują związek pomiędzy ekspozycją na bisfenole a zwiększonym ryzykiem:
- otyłości,
- insulinooporności,
- cukrzycy typu 2,
- zaburzeń lipidowych.
Mechanizmy te mogą wynikać z wpływu substancji na metabolizm komórek tłuszczowych oraz regulację gospodarki energetycznej organizmu.
- Wpływem na układ nerwowy
Trwają badania nad wpływem BPA na rozwój mózgu i funkcjonowanie układu nerwowego. Szczególną uwagę poświęca się kobietom w ciąży oraz dzieciom, których organizmy są bardziej wrażliwe na działanie zaburzaczy hormonalnych.
- Potencjalnym wpływem na rozwój nowotworów
Ze względu na działanie przypominające estrogeny naukowcy analizują możliwe związki między długotrwałą ekspozycją na BPA a ryzykiem niektórych nowotworów hormonozależnych. Obecnie wyniki badań nie pozwalają jednak na jednoznaczne potwierdzenie takiej zależności.
Czy zamiennik BPA jest bezpieczniejszy?
W odpowiedzi na rosnące obawy zdrowotne wielu producentów zastąpiło BPA bisfenolem S (BPS). Początkowo uznawano go za bezpieczniejszą alternatywę, jednak coraz więcej badań wskazuje, że również BPS może potencjalnie wykazywać właściwości zaburzające gospodarkę hormonalną.
Z tego powodu część ekspertów uważa, że zastępowanie jednego bisfenolu drugim nie rozwiązuje całkowicie problemu bezpieczeństwa.
Kto powinien zachować szczególną ostrożność?
Do grup zwiększonego ryzyka należą:
- pracownicy handlu i kas fiskalnych,
- kobiety w ciąży,
- niemowlęta i małe dzieci,
- osoby mające codzienny kontakt z dużą liczbą paragonów.
Dla przeciętnego konsumenta sporadyczny kontakt z paragonem nie powinien stanowić znaczącego zagrożenia zdrowotnego.
Jak ograniczyć narażenie?
Eksperci zalecają kilka prostych środków ostrożności:
- Korzystanie z e-paragonów, gdy jest to możliwe.
- Ograniczanie przechowywania niepotrzebnych paragonów.
- Mycie rąk po kontakcie z dużą liczbą paragonów.
- Unikanie przechowywania paragonów w pobliżu żywności.
- Niedopuszczanie do zabawy paragonami przez dzieci.
Autorka tekstu: Jowita Kowszyn – Sumara
Jeśli uważasz, że to co robimy ma sens, to możesz wspierać codzienne działania Fundacja Twoje VETO na kilka sposobów – szczegóły w menu WSPARCIE.
